Dagboek van Cleveringa als rector (BPL 3590: 10-11)

Onlangs heeft de UBL van mevr. mr. H. ten Kate-Cleveringa, dochter van wijlen prof.mr. R.P. Cleveringa, papieren ten geschenke gekregen betreffende zijn hoogleraarschap in Leiden. Daartoe behoort onder meer een dagboek van zijn handelingen als rector-magnificus in 1946/1947. Hoogtepunt daarin zal voor hem de uitreiking van het Leidse eredoctoraat aan Sir Winston Churchill zijn geweest. Cleveringa trad daarbij op als erepromotor.

Een rector moet van vele markten thuis zijn. Zo bezocht hij ook de receptie van de Sovjet-Russische ambassadeur ter gelegenheid van de ‘29^ste verjaardag der Groote Socialistische October Revolutie’. In zijn dagboek tekende hij aan: ‘De gezant bleek geen Fransch te verstaan en nauwelijks een paar woorden Engelsch. De buffetten waren rijker voorzien dan ergens elders en de gezant in een prachtig uniform vol goud’.

Verder bevatten de papieren wetenschappelijke en andere artikelen, redevoeringen, lezingen en colleges, necrologieën en andere stukken te zijner nagedachtenis. Andere stukken uit de nalatenschap berusten als onderdeel van het Familiearchief Cleveringa in de Groninger Archieven.

Prof. mr. R.P. Cleveringa (1894-1980)

Op 26 november 1940 hield Cleveringa, sinds 1927 hoogleraar handelsrecht en burgerlijk procesrecht aan de Rijksuniversiteit Leiden en decaan van de juridische faculteit, zijn bekende protestrede tegen het ontslag van zijn joodse collega prof. mr. E.M. Meijers. Cleveringa werd gearresteerd en acht maanden vastgehouden in de Cellenbarakken in Scheveningen. Al eerder hadden studenten tot een collegestaking besloten en die kreeg al snel een algemeen karakter. Daarop besloten de Duitsers de Universiteit te sluiten.

Van januari tot juli 1944 werd Cleveringa opnieuw opgesloten, nu als gijzelaar in Kamp Vught.  Daarna maakte hij deel uit van het in augustus 1944 door de regering in Londen ingestelde en in het geheim opererende College van Vertrouwensmannen. Dat had onder meer als taak bij de bevrijding te voorzien in regeringsgezag. Een politieke functie ambieerde Cleveringa volstrekt niet en na de oorlog keerde hij, net als Meijers, terug als hoogleraar in Leiden. In 1953 onderscheidde de Amerikaanse regering hem voor zijn verzetswerk met de Medal of Freedom. In 1958 ging hij met emeritaat en werd hij lid van de Raad van State.